عدم خودآگاهی و نبود برنامه عامل تهدید نسل جوان/ معلم باید پژوهشگری قوی و روانشناسی زبده باشد

مدیر دبستان صابریان رنجبر با بیان اینکه مهم‌ترین تهدید نسل جوان عدم خودآگاهی و عدم برخورداری از برنامه و هدف است گفت: برای رفع این مشکلات باید خودباوری را در نسل جدید تقویت کنیم و لازمه آن برگزاری دوره‌های آموزشی- روانشناسی برای معلمان است.

به گزارش  مغرب، در جایی خواندم معلمی شغل نیست بلکه «عشق» است و اگر به آن به عنوان شغل نگاه می‌کنی برایت دردآور و خسته‌کننده است ولی اگر عشقت شود هر روز به تو روحیه و انگیزه‌ای تازه برای بودن، ایستادگی کردن، آموختن و آموزش دادن می‌دهد. این سخن شاید برای خیلی از ما آدم‌ها سنگین و غیر قابل هضم شود ولی برای معلمی که هر روز صبح زود در سرما، ‌گرما، ‌برف و باران از خانه بیرون می‌زند و با هر مشقتی خود را به مدرسه آن هم کیلومترها دورتر از محل زندگی‌اش می‌رساند تا روزش را با بچه‌های منطقه محروم بگذراند ملموس است و یا برای معلمی که خود را نجاتگر دانش‌آموزانش می‌کند تا آنها را از آتش‌ افتاده بر جان کلاس نجات دهد و یا برای مدیری که با کار جهادی خود در ساختن مدرسه به کارگران کمک می‌کند تا دل شاگردانش را شاد گرداند موضوعی عادی است و این عشق در وجود معلم حل شده است و با آن نفس می‌کشد.

از این رو به مناسبت هفته معلم یکی از مدیران پرتلاش و پرانگیزه شهرمان را به دفتر خبرگزاری فارس دعوت کردیم و ساعت خوشی را با او گذراندیم و گپ‌و‌گفتی صمیمی داشتیم. کسی که واقعا عاشق کار خود و شاگردانش است و آنچنان با وجد از کارش برایمان گفت که گویا بهترین شغل در دنیا تنها همین معلمی است.

این معلم مهربان و دوست‌داشتنی، معصومه ابراهیمی‌هژیر فرزند دوم فرمانده شهید ستار ابراهیمی‌هژیر،‌ مدیر دبستان صابریان رنجبر‌، دانشجوی دکترای ادبیات فارسی، عضو بنیاد ملی نخبگان، ‌دارنده مدال برنز پژوهشگران ایرانی،‌ دارنده بیش از ۳۰ مقاله علمی، پژوهشی، تخصصی و بین‌المللی در زمینه ادبیات داستانی کودک و نوجوان، ادبیات ‌پایداری و مقاومت و ادبیات معاصر، روانشناسی، استاد دانشگاه باهنر و نویسنده کتاب عاطفه جنگ (در زمینه ادبایت پایداری‌) است.

*فارس: لطفا در مورد ویژگی‌های یک معلم خوب و نیز انقلابی که لازمه سیستم آموزش و پرورش ماست بفرمایید:

ابراهیمی‌هژیر: یک معلم خوب باید احساس مسئولیت مضاعف، یک تعصب خاص به فرهنگ و مذهب کشور داشته باشد، دائم در حال  مطالعه، همسو با اهداف رهبری، دارای تلاش شبانه‌روزی، باانگیزه، دارای روحیه علمی بالا، متواضع و فروتن، صبور، بااخلاق ،‌ باتقوا‌ و همواره به فکر تقویت و حفظ خودسازی و خودباوری در خود باشد و اگر تعریفی برای معلم انقلابی داشته باشیم همه موارد بالا باید ضرب در دو شود.

فارس: آیا معلم در فرهنگ‌سازی، تولید و اشتغال نقش داد؟

ابراهیمی‌هژیر: صد البته، معلم نقش تأثیرگذار و پررنگی دارد. یک معلم باید خودش تمام ارزش‌های کشور و فرهنگ گذشتگان را بشناسد و حفظ کند و هم‌سو با آن نسل جدید را با فرهنگ‌های روز دنیا آشنا کند البته با شرط حفظ ارزش و هویت‌های دینی- ایرانی کشورمان و نیز تقویت کند و در زمینه اشتغال می‌تواند قابلیت‌ها و توانایی‌های دانش‌آموزان را شناسایی و استعدادهای  بالقوه آنها را به بالفعل تبدیل کند و در جهتی درست راهنمایی کند. چه بسیار افرادی بودند که با یک سخن و راهنمایی معلم خود مسیر زندگیشان تغییر کرد و حتی باعث تغییرات بزرگی در این کشور شدند.

فارس: نقش معلم در پژوهش و علم‌آموزی چگونه است؟

ابراهیمی‌هژیر: یک معلم در مرحله اول باید یک روانشناس خوب و یک پژوهشگر قوی باشد، به خصوص در دوره  دبستان و باید به تمام ویژگی‌های رشد شناختی کودک و نوجوان و روحیات آنها آشنایی داشته باشد و این منوط به تحقیق و پژوهش مداوم معلم و مطالعه کتاب‌های غیردرسی است. البته امروز پژوهش در معلمان جوان خیلی خوب بوده و رقابت بالا است ولی در معلمان بالای ۲۰ سال این کمرنگ است. درس‌پژوهی و اقدام پژوهی زمینه‌ای است برای مطالعه و پژوهش بیشتر معلمان که انتظار می‌رود از سوی آموزش و پرورش این امر پررنگ‌تر و بادقت بیشتری دنبال شود.

در سند تحول بنیادین هفت ساحت در نظر گرفته شده است که یکی از این ساحت‌ها مطالعه، ‌تحقیق و پژوهش معلمان است. که در سال  تحصیلی جاری در مدارس خوب جا افتاد و نیز یک برنامه به نام برنامه تعالی داریم که بعضی مدارس برای این طرح انتخاب شدند و یک کار پرمشغله‌ای است که در این طرح مدرسه باید خود مدرسه مقایسه شود نه با مدارس دیگر و معلمان‌، اولیا و دانش‌آموزان در اداره کردن مدرسه دخیل هستند و یک شور، هیجان و رقابتی بین همه اعضای مدرسه ایجاد می‌کند.در این طرح ما توسط شورای مدرسه و یک کارگروه پژوهشی که از نماینده معلمان و دانش‌آموز و اولیای صاحب فکر و ایده تشکیل شده در ابتدای سال چشم‌اندازهایی برای مدرسه تعریف می‌کنیم که الان کجا هستیم و می‌خواهیم در پایان سال تحصیلی به کجا برسیم و این امر خود وجود پژوهش و تحقیق را در سیستم آموزش و پرروش مدرسه پررنگ می‌کند.

•  شما یک محقق و پژوهشگر هستید آیا این برنامه را در مدرسه خود پیاده کرده‌اید؟

ابراهیمی‌هژیر: بله. در سال اول مدیریتم امر کتابخوانی را هدف کار قرار دادیم که باید کاری کنیم که بچه‌ها حتی زنگ تفریح کتاب به دست باشند و با همفکری کارگروه پژوهشی ساز و کار را چیدیم و ۱۰ ایتم تعریف کردیم که  اگر بچه‌ای این ۱۰ ایتم را طی ‌کرد به او مدال کتابخوانی دهیم از طرف دیگر یک فضای پرت مدرسه را تبدیل به پارک کتاب کردیم و در آن قفسه‌هایی پر از کتاب چیدیم و بچه‌هایی که توسط معلم تشویق می‌شدند به این پارک می‌آمدند،‌ از نویسندگان مطرح کشوری و استانی دعوت کرده و مسابقه کتابخوانی با جوایز برگزار کردیم و …در پایان این برنامه جشنواره کتاب برگزار کرده و مسئولان استانی برای اهدای جوایز  و مدال کتابخوانی به مدرسه دعوت شدند، اولین مدرسه در سطح کشور بودیم که برگزاری جشنواره مدال کتابخوانی را برپا کردیم.

در ادامه در سال دوم موضوع خودمراقبتی و مقابله با آسیب‌های اجتماعی را مدنظر قرار دادیم که اساتید مجرب به مدرسه دعوت و برای والدین و بچه‌ها صحبت کردند، خوشبختانه یک  بازخورد بسیار خوبی بین اولیا و دانش‌آموزان داشت و امسال هم برنامه کسب مهارت‌های زندگی را برای دانش‌آموزان براساس سنشان تعریف کردیم مثلا در پایه‌های اول و دوم روش تاکردن لباس‌، پاک کردن حبوبات،‌ پوست کندن میوه و برخورد با اجاق گاز، بستن بند کفش و در کلاس‌های بالاتر مواردی چون کوبلنددوزی و کوک زدن و نیز آموزش مهارت‌های کلامی و نه گفتن  و صندلی صمیمیت را اجرا کردیم که تا الان بسیار موفق بوده و معلمان، والدین و بچه‌ها خیلی راضی هستند.

فارس:‌ سیستم آموزشی ما براساس چه پایه‌ای است؟

ابراهیمی‌هژیر: سیستم آموزش و پرورش کشور ما آموزش‌محور است و برگزاری آزمون تیزهوشان و کنکور  نشان از آموزش محور بودن این سیستم دارد و متأسفانه عملکرد مدارس و معلمان با  تعداد قبولی دانش‌آموزان در تیزهوشان و کنکور سنجیده می‌شود در حالی که برای سنجیدن معیارهای مختلفی وجود دارد و معتقدم یک مدرسه خوب مدرسه‌ای متعادل است.

فارس: با توجه با ارتباط گرمی که با شاگردان و والدین دارید و از نزیدک مشکلات و آسیب‌ها را می‌بینید چه خطراتی مدارس و نسل کودک و نوجوان ما را تهدید می‌کند؟

ابراهیمی‌هژیر: بگذارید نخست یک مطلب مهم را مطرح کنم از نظر من کسی که معلم می شود باید حتما دلسوز باشد و دانش‌آموز را مانند فرزند خودش دوست داشته باشد، به او احترام بگذارد و او را تکریم کند و برای شناخت ناراحتی‌ها و شخصیت درونی شاگردش تلاش کند.

در مورد سوال شما، مهم‌ترین تهدید در میان نسل جدید وجود آسیب‌های اجتماعی،  عدم خودآگاهی دانش‌آموزان و دوست‌یابی‌های غلط و عدم داشتن برنامه و هدف زندگی است که هنوز بچه و شاگرد و حتی دانشجوی ما نمی‌داند که برای چه زندگی می‌کند،‌ هدف چیست، چه ویژگی مثبت و منفی دارد و … که برای رفع این مشکلات باید آگاهی‌سازی و خودباوری و شناخت از خود را در نسل جدید تقویت و حفظ کنیم و لازمه آن ایجاد دوره‌های آموزشی- روانشناسی برای معلمان است.

برای مثال یک طرحی به بعضی مدارس برای پایه ششم در زمینه خودآگاهی ارائه شد که با همکاری دادگستری و استانداری است. من به  معلمان خودم گفتم که در مورد موضوع تاب‌آوری و خوداگاهی بچه‌ها کار کنند و جواب این سوالات را از شاگردان خود بخواهند: اول اینکه چقدر خود را می‌شناسید و نقاط ضعف و قدرت خود را بنویسید.دوم: یک برنامه هفت ساله با زمان و جزئیات برای زندگی خود تعریف کنید و در آخر چه انتظاری از معلم خود دارید.

جواب این سووالات به معلم و دانش‌آموز بسیار کمک می‌کند. نخست اینکه معلم با روحیات، شخصیت و انتظارات شاگردش آشنا شده و شاگرد هم نسبت به نقاط قوت و ضعف خود شناخت پیدا کرده و سعی می‌‌کند ضعف‌ها را برطرف و خودش را ثابت کند.

در خصوص تا‌ب‌آوری به بچه‌های در معرض خطر طلاق‌های فیزیکی و عاطفی والدین کمک می‌کنیم که با وجود مشکلات فراوان در زندگیشان باید با قدرت مبارزه کنند و خودشان را حفظ کند و به خودباوری برسند و در مقابل این آسیب‌ها مأیوس و شکننده نشوند.

* فارس: شما فرزند شهید هستید به نظر شما چگونه باید فرهنگ ایثار و شهادت را در نسل جدید بارور و تقویت کرد؟

ابراهیمی‌هژیر: تنها با آموزش عملی و رفتار! امروز بچه‌ها تاب سخنرانی‌ها را ندارند و هر چیزی که ملموس باشد برایشان معنا دارد. باید به جای شعار دادن به آنها الگو ارائه دهیم. باید آنها را با خانواده شهدا،‌ ایثارگران و آزادگان آشنا کرده و نیز ارتباطی برقرار کنیم.

مثلا من برای تفهیم شجاعت شهید چیت‌سازیان هر چه از شجاعت ایشان بگویم بچه معنای آن را نمی‌فهمد ولی وقتی همسر ایشان،‌ نویسنده کتاب گلستان یازدهم را به مدرسه دعوت کنم و یا کتاب گلستان یازدهم را به بچه‌ها معرفی کنم در آن زمان بچه‌ها مفهوم شجاعت،‌ شهادت و جهاد را درک می‌کنند.

من برای تقویت و حفظ فرهنگ شهادت و ایثار همیشه دنبال برنامه و ایده جدید هستم. مثلا  سال گذشته برای روز جانباز همایش دختران آفتاب را در مدرسه برگزار کردم و هدفم آشنایی بچه‌ها با سختی‌ها و رنج‌های پدران جانبازشان بود.

 چفیه‌هایی تهیه و ۱۰ ویژگی استفاده از آن را برای بچه‌ها توضیح دادم و از آنها خواستم این چفیه‌ها را به خانه برده و دور گردن پدران خود بیاندازند و از پدارن خود در مورد مجروحیت و کارهایشان بپرسند و همین کار باعث ایجاد صمیمیت بیشتر بین والدین و بچه‌ها شد و آنها ایثارگری‌های پدران خود را بیشتر درک کردند.

یا در برنامه‌ای دیدار از خانواده‌های شهدایی که دخترانشان از دانش‌آموزان مدرسه هستند برای آموزش «بابا» با دانش‌آموزان و آموزگار مربوطه به منزل شهید همتی رفته و این یک حس عاطفی بین دانش‌آموزان و خانواده شهید برقرار شد. امسال نیز به منزل جانباز  شهید موسوی رفتیم که وقتی دانش‌آموزها فیلم تولد دختر جانباز را دیدند که پدرش لباس عروس به تن دخترش کرد و هدیه ازدواجش را به او داد چون میدانست که عمر زیادی نمی‌کند تا عروسی او را ببیند، همه بچه‌ها را  تحت تاثیر قرار داد و آنها از آن روز بیشتر از قبل دوستشان را درک می‌کنند.

•  فارس: بزرگترین معلم زندگی شما چه کسی است؟

ابراهیمی‌هژیر: بزرگترین معلم زندگی من مادرم و بعد پدرم. زمانی که پدرم شهید شد من هفت ساله بودم و مادرم واقعا مانند کوه در مقابل همه مشکلات بعد از شهادت پدرم ایستاد و با استقامت، صبر، مهربانی و عشق فراوانش ما را بزرگ کرد. البته یکی از دلایل مهم الگو بودن مادرم، برنامه‌ریز بودن ایشان بود. خانمی بسیار دقیق و با برنامه و یک مدیر لایق برای اداره منزل و تربیت فرزندانش، او با کاردانی خود هوای دخل و خرج خانه را داشت و با حقوق اندک، خوب دل ما پنج بچه را شاد می‌کرد. او زنی بود که انتظارش از زندگیش مشخص بود.

پدرم هم همینطور بودند و ایشان در پشت جبهه و خط مقدم، دفترچه یادداشت حفظ لغت انگلیسی‌اش همیشه جیبش بود و لغت حفظ می‌کرد و در حالی که راه شهادت را  انتخاب کرده بوده ولی باز هم برای آینده خود برنامه داشت. هر دوی آنها مثل رود، در حرکت بودند و از ایستایی و بلاتکلیفی بسیار گریزان. این درسی است که من و خواهرانم و بردارم از آنها گرفتیم و سرلوحه زندگی خودمان قرار دادیم.

الهام شهابی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *